Cẩm nang
Nguyên tắc đổi lịch âm dương
Lịch âm Việt Nam tính theo kinh độ nào?
Lịch âm Việt Nam thực chất là lịch âm dương (lunisolar) — kết hợp chu kỳ Mặt Trăng quanh Trái Đất (định ngày mùng 1 và trăng tròn khuyết) với chuyển động biểu kiến của Mặt Trời (định 24 tiết khí và năm nhuận qua chu kỳ 19 năm 7 tháng nhuận).
Điểm mấu chốt là thời khắc điểm Sóc — lúc Mặt Trăng, Trái Đất, Mặt Trời thẳng hàng — được tính theo kinh độ 105° Đông (UTC+7). Trung Quốc dùng kinh độ 120° Đông (UTC+8), nên đôi khi mùng 1 đầu tháng hoặc ngày Tết ở Việt Nam sớm hơn một ngày.
Cách tính can chi ngày và năm
Mỗi ngày, mỗi năm âm lịch đều mang một cặp Can Chi ghép từ Thập Can (Giáp, Ất, Bính, Đinh, Mậu, Kỷ, Canh, Tân, Nhâm, Quý) và Thập Nhị Chi (Tý, Sửu, Dần, Mão, Thìn, Tỵ, Ngọ, Mùi, Thân, Dậu, Tuất, Hợi), tạo chu kỳ hoa giáp 60.
- Can năm: chữ số cuối của năm dương lịch quy về can — 0 Canh, 1 Tân, 2 Nhâm, 3 Quý, 4 Giáp, 5 Ất, 6 Bính, 7 Đinh, 8 Mậu, 9 Kỷ. Năm 2026 tận cùng 6 → can Bính.
- Chi năm: năm chia 12 lấy dư suy ra con giáp. 2026 dư 10 → chi Ngọ, thành năm Bính Ngọ.
- Can chi ngày: tính từ số ngày Julius (JDN) trôi qua kể từ mốc khởi nguyên thiên văn.