Mâm cúng gia tiên (trong nhà)
Mâm cúng gia tiên vào rằm tháng 7 thể hiện lòng hiếu kính, báo hiếu ông bà cha mẹ. Thường cúng vào buổi sáng hoặc trước giờ Ngọ. Có thể cúng chay hoặc mặn tùy gia đình.
Lễ vật phổ biến: xôi (xôi gấc hoặc xôi đậu xanh), gà luộc nguyên con, giò chả, nem rán, canh măng hoặc canh nấm, cơm trắng, rượu, trà, hoa quả, trầu cau. Vàng mã gồm tiền vàng, quần áo giấy dành cho người âm.
Mâm cúng chúng sinh / cô hồn (ngoài trời)
Mâm cúng chúng sinh (cô hồn) dành cho các vong linh không nơi nương tựa, thường đặt ngoài sân, trước cửa hoặc hiên nhà, không mang vào trong. Thường cúng vào chiều tối (khoảng 17h–19h).
Lễ vật đặc trưng: cháo trắng nấu loãng (5–12 chén nhỏ), muối + gạo (trộn hoặc riêng, sau cúng vãi bốn phương), bỏng ngô, bánh kẹo, mía, khoai lang luộc, trái cây xanh hoặc chín vừa, nước lọc. Vàng mã chúng sinh (quần áo giấy nhỏ, tiền lẻ).
Sự khác biệt giữa hai mâm
- Vị trí: mâm gia tiên trên bàn thờ trong nhà; mâm chúng sinh ngoài trời, sân hoặc vỉa hè.
- Thời gian: gia tiên ban ngày; chúng sinh chiều tối khi âm khí vượng.
- Lễ vật: gia tiên có xôi, gà, giò chả, cơm canh đầy đủ; chúng sinh chủ yếu cháo loãng, muối gạo, đồ đơn giản, dễ nuốt cho các vong.
- Vàng mã: gia tiên quần áo, vật dụng sinh hoạt; chúng sinh áo giấy nhỏ, tiền chúng sinh.
- Sau cúng: gia tiên hạ lễ cho con cháu thụ lộc; chúng sinh hóa vàng tại chỗ, vãi gạo muối.
Lưu ý thực hiện
Nhà có bàn thờ Phật riêng chỉ dâng hoa quả, xôi chè chay, không mặn hay vàng mã. Đồ mặn và vàng mã cúng ở bàn thờ gia tiên hoặc Thổ Công.
Thứ tự: cúng Phật (nếu có) → gia tiên → chúng sinh. Sau khi khấn, vái tạ, đợi hương tàn mới hạ lễ.