24 Tiết khí
Các mốc thời gian theo vị trí Mặt Trời, chia năm thành 24 phần gần bằng nhau. Mỗi tiết cách 15° kinh độ hoàng đạo, dùng để theo dõi mùa vụ và phong tục Việt Nam.
Tiết khí là gì?
Tiết khí (tiết và khí) là hệ thống 24 điểm chia năm theo chuyển động biểu kiến của Mặt Trời trên đường hoàng đạo. Mỗi tiết tương ứng 15 độ, nên một năm có đúng 24 tiết. Tên gọi phản ánh đặc điểm thời tiết và hoạt động nông nghiệp: Lập xuân, Vũ thủy, Kinh trập, Xuân phân, Thanh minh, Cốc vũ...
Khác với âm lịch dựa vào Mặt Trăng, tiết khí là lịch mặt trời thuần túy. Nhờ đó nó ổn định với mùa vụ: Lập hạ luôn gần đầu tháng 5, Hạ chí gần 21/6, Đông chí gần 22/12. Người Việt dùng tiết khí để định thời cày cấy, gặt hái, và trong lý số để tính trực, sao theo tháng tiết khí.
Ngày bắt đầu 24 tiết khí năm 2026
Ngày dương lịch (giờ Việt Nam). Thời điểm chuyển tiết dịch chuyển nhẹ mỗi năm.
Ngày được tính chính xác từ vị trí Mặt Trời (không dùng ngày cố định). Nhấp tên tiết để xem chi tiết phong tục, ngày kỵ liên quan.
Hỏi đáp về 24 tiết khí
01Tiết khí là gì và có bao nhiêu?
Tiết khí gồm 24 mốc thời gian chia đều năm dương lịch theo vị trí Mặt Trời trên hoàng đạo. Mỗi tiết cách nhau đúng 15 độ kinh độ, tương đương khoảng 15 ngày. Danh sách bắt đầu từ Lập xuân và kết thúc bằng Đại hàn.
02Tiết khí khác âm lịch như thế nào?
Âm lịch theo chu kỳ Mặt Trăng (khoảng 29,5 ngày một tháng), còn tiết khí dựa hoàn toàn vào Mặt Trời. Nhờ đó tiết khí giúp xác định mùa vụ chính xác cho nông nghiệp, thời tiết và một số nghi lễ, trong khi tháng âm có thể lệch so với mùa.
03Ngày bắt đầu tiết khí có cố định không?
Không. Do quỹ đạo Trái Đất và năm nhuận, ngày tiết khí dịch chuyển khoảng 1 ngày mỗi năm (thường sớm hơn một chút theo lịch Gregorian). Ví dụ Xuân phân có thể rơi 20-21/3.
04Người Việt dùng tiết khí để làm gì?
Bà con dùng để biết thời điểm gieo mạ, cấy lúa, gặt hái, dự báo thời tiết. Trong xem ngày, tiết khí cũng quyết định trực, sao và một số ngày kỵ (Tứ Ly, Tứ Tuyệt). Nhiều phong tục ăn uống, cúng lễ gắn với từng tiết.
05Làm sao biết tiết khí nào đang diễn ra?
Mỗi ngày thuộc tiết khí có chỉ số dựa trên kinh độ Mặt Trời lúc nửa đêm giờ Việt Nam. Bạn có thể tra trong lịch âm hàng ngày hoặc các trang chi tiết tại đây.