Vì sao phải khấn trong ngày Tết
Trong tín ngưỡng dân gian Việt Nam, Tết Nguyên Đán là thời điểm chuyển giao giữa năm cũ và năm mới, khi thần linh và tổ tiên được mời về chứng giám lòng thành của con cháu. Vì vậy mỗi nhà đều có ít nhất ba lễ chính: lễ tất niên chiều 30 Tết để tạ ơn và mời tổ tiên về ăn Tết, lễ giao thừa đúng thời khắc chuyển năm, và các lễ mùng 1, mùng 2, mùng 3 để khấn tổ tiên và tiễn đưa các cụ trở về âm giới.
Văn khấn không phải câu thần chú bắt buộc đọc đúng từng chữ. Bản văn khấn là khuôn mẫu: người khấn nêu ngày tháng, tên mình, nơi ở, lý do cúng lễ, lễ vật dâng lên và điều cầu xin. Những chỗ có dấu ba chấm (…) trong các bài dưới đây là phần bạn tự điền — ngày tháng cụ thể, họ tên, tuổi và địa chỉ của gia đình mình.
Thứ tự khấn thông dụng trong ngày Tết là: lễ ngoài trời trước, rồi tới Thổ công — Táo quân, sau cùng là gia tiên. Nếu bạn cần phần lễ trước Tết, xem văn khấn ông Công ông Táo ngày 23 tháng Chạp, và nếu muốn lời chúc để gửi người thân dịp này, xem lời chúc Tết.
Văn khấn giao thừa ngoài trời (lễ Trời Đất)
- Thời điểm:
- Đọc ngay sau thời khắc giao thừa, khi bàn lễ đã được bày ở sân hoặc trước cửa nhà, hướng ra ngoài.
- Lễ vật:
- Hương, đèn nến, hoa tươi, mâm ngũ quả, trầu cau, rượu, trà, bánh chưng, gà luộc, vàng mã và một mâm lễ mặn hoặc lễ chay tùy gia đình.
Nam mô A Di Đà Phật! (3 lần)
Con kính lạy chín phương Trời, mười phương Chư Phật, chư Phật mười phương.
Con kính lạy Đức Đương Lai Hạ Sanh Di Lặc Tôn Phật.
Con kính lạy Đương Cảnh Thành Hoàng Chư Vị Đại Vương.
Con kính lạy Ngài Đông Trù Tư Mệnh Táo Phủ Thần Quân.
Con kính lạy Ngũ Phương, Ngũ Thổ, Long Mạch Tôn Thần và các vị Thần Linh cai quản xứ này.
Hôm nay là ngày ... tháng ... năm ..., tức ngày ... tháng ... năm ... âm lịch, là đêm giao thừa đón năm mới. Tín chủ con tên là ..., tuổi ..., ngụ tại ...
Nhân thời khắc chuyển sang năm mới, chúng con thành tâm sắm sửa lễ vật: hương hoa, trà quả, đèn nến, kim ngân bạc vàng, dâng lên trước án.
Cúi xin chư vị Tôn Thần giáng lâm trước án, chứng giám lòng thành, thụ hưởng lễ vật, phù hộ độ trì cho chúng con và toàn gia quyến trong năm mới.
Cầu xin các vị phù hộ cho gia đình chúng con: trên dưới thuận hòa, mọi người mạnh khỏe, tai qua nạn khỏi, làm ăn phát đạt, việc học hành tấn tới, điều dữ tiêu tan, điều lành ở lại.
Chúng con lễ bạc tâm thành, trước án kính lễ, cúi xin được phù hộ độ trì.
Nam mô A Di Đà Phật! (3 lần, 3 lạy)
Văn khấn giao thừa trong nhà (lễ Gia tiên)
- Thời điểm:
- Đọc sau lễ ngoài trời, khi vào khấn trước bàn thờ tổ tiên trong nhà.
- Lễ vật:
- Hương, đèn nến, hoa, mâm ngũ quả, trầu cau, trà rượu, bánh chưng, mâm cơm cúng và vàng mã.
Nam mô A Di Đà Phật! (3 lần)
Con kính lạy chín phương Trời, mười phương Chư Phật, chư Phật mười phương.
Con kính lạy các cụ Tổ Khảo, Tổ Tỷ, chư vị Hương linh gia tiên nội ngoại họ ..., cùng chư vị Tiên linh, Tổ tiên.
Hôm nay là đêm giao thừa năm ..., con cháu chúng con thành tâm sắm sửa lễ vật, hương hoa, đèn nến, trà quả, kim ngân bạc vàng, dâng lên trước án.
Cúi xin các cụ Tổ Khảo, Tổ Tỷ, chư vị Hương linh gia tiên nội ngoại giáng lâm trước án, chứng giám lòng thành của con cháu, thụ hưởng lễ vật.
Kính cầu các cụ phù hộ độ trì cho con cháu trong năm mới: anh em hòa thuận, trong nhà êm ấm, mọi người bình an mạnh khỏe, công việc hanh thông, học hành tiến bộ.
Chúng con lễ bạc tâm thành, cúi xin các cụ chứng giám.
Nam mô A Di Đà Phật! (3 lần, 3 lạy)
Văn khấn lễ tất niên (chiều 30 Tết)
- Thời điểm:
- Đọc trong lễ tất niên chiều ngày 30 tháng Chạp (hoặc 29 nếu tháng thiếu), trước khi dọn mâm cơm tất niên.
- Lễ vật:
- Mâm cơm tất niên, mâm ngũ quả, hương hoa, trầu cau, rượu trà, bánh chưng và vàng mã.
Nam mô A Di Đà Phật! (3 lần)
Con kính lạy chín phương Trời, mười phương Chư Phật, chư Phật mười phương.
Con kính lạy chư vị Thần Linh, Ngũ Phương, Ngũ Thổ, Long Mạch Tôn Thần, Bản Gia Táo Quân.
Con kính lạy các cụ Tổ Khảo, Tổ Tỷ, chư vị Hương linh gia tiên nội ngoại họ ...
Hôm nay là ngày ... tháng Chạp năm ..., con cháu chúng con thành tâm sắm sửa mâm cơm tất niên, hương hoa, trà quả, kim ngân bạc vàng, dâng lên trước án.
Chúng con xin tạ ơn chư vị Tôn Thần và Tổ Tiên đã phù hộ cho gia đình trong suốt một năm qua, kính mời các cụ cùng chư vị về hưởng lễ và ăn Tết với con cháu.
Cúi xin chư vị chứng giám lòng thành, phù hộ cho năm mới mọi việc hanh thông, gia đạo an khang, con cháu mạnh khỏe, làm ăn thuận lợi.
Nam mô A Di Đà Phật! (3 lần, 3 lạy)
Văn khấn mùng 1 Tết
- Thời điểm:
- Đọc trong lễ cúng sáng mùng 1 tháng Giêng, sau khi đã thắp hương bàn thờ Thổ công và bàn thờ gia tiên.
- Lễ vật:
- Hương hoa, đèn nến, mâm ngũ quả, trầu cau, rượu trà, bánh mứt, mâm cỗ mặn hoặc chay.
Nam mô A Di Đà Phật! (3 lần)
Con kính lạy chín phương Trời, mười phương Chư Phật, chư Phật mười phương.
Con kính lạy các cụ Tổ Khảo, Tổ Tỷ, chư vị Hương linh gia tiên nội ngoại họ ..., cùng chư vị Tiên linh.
Hôm nay là ngày mùng 1 tháng Giêng năm ..., ngày đầu năm mới, con cháu trong nhà thành tâm sắm sửa hương hoa, lễ vật, dâng lên trước án.
Cúi xin các cụ Tổ Khảo, Tổ Tỷ, chư vị Hương linh nội ngoại giáng lâm trước án, chứng giám lòng thành của con cháu, thụ hưởng lễ vật.
Kính cầu các cụ phù hộ cho con cháu một năm mới an khang thịnh vượng, mọi người mạnh khỏe, học hành tấn tới, làm ăn phát đạt, gia đạo hòa thuận, vạn sự như ý.
Chúng con lễ bạc tâm thành, cúi xin được phù hộ độ trì.
Nam mô A Di Đà Phật! (3 lần, 3 lạy)
Văn khấn mùng 2 Tết
- Thời điểm:
- Đọc trong lễ cúng sáng mùng 2, khi con cháu đã đi chúc Tết và trở về làm lễ tại nhà.
- Lễ vật:
- Hương hoa, đèn nến, trầu cau, rượu trà, mâm cơm cúng và vàng mã.
Nam mô A Di Đà Phật! (3 lần)
Con kính lạy chín phương Trời, mười phương Chư Phật, chư Phật mười phương.
Con kính lạy các cụ Tổ Khảo, Tổ Tỷ, chư vị Hương linh gia tiên nội ngoại họ ..., và chư vị Tiên linh Tổ tiên.
Hôm nay là ngày mùng 2 tháng Giêng năm ..., con cháu chúng con thành tâm sắm sửa lễ vật, hương hoa, trà quả, dâng lên trước án.
Cúi xin các cụ giáng lâm, chứng giám lòng thành, thụ hưởng lễ vật, phù hộ cho con cháu trong năm mới được bình an, khỏe mạnh, mọi việc suôn sẻ, trên dưới một lòng.
Chúng con lễ bạc tâm thành, cúi xin các cụ chứng giám cho.
Nam mô A Di Đà Phật! (3 lần, 3 lạy)
Văn khấn mùng 3 Tết (lễ hóa vàng, tiễn Tổ tiên)
- Thời điểm:
- Đọc trong lễ cúng mùng 3, sau đó hóa vàng mã để tiễn Tổ tiên trở về âm giới.
- Lễ vật:
- Mâm cơm cúng, hương hoa, trầu cau, rượu trà, vàng mã và một ít tiền vàng.
Nam mô A Di Đà Phật! (3 lần)
Con kính lạy chín phương Trời, mười phương Chư Phật, chư Phật mười phương.
Con kính lạy các cụ Tổ Khảo, Tổ Tỷ, chư vị Hương linh gia tiên nội ngoại họ ...
Hôm nay là ngày mùng 3 tháng Giêng năm ..., con cháu chúng con thành tâm sắm sửa lễ vật, hương hoa, trà quả, kim ngân bạc vàng, dâng lên trước án.
Nhân ngày Tết đã trọn, chúng con kính tiễn các cụ trở về âm giới sau mấy ngày về ăn Tết cùng con cháu. Cúi xin các cụ chứng giám lòng thành, thụ hưởng lễ vật, phù hộ cho con cháu trong năm mới được bình an, mạnh khỏe, làm ăn phát đạt, gia đạo hòa thuận.
Chúng con lễ bạc tâm thành, cúi xin các cụ chứng giám.
Nam mô A Di Đà Phật! (3 lần, 3 lạy)
Văn khấn Thần linh, Thổ Công, Táo Quân ngày Tết
- Thời điểm:
- Đọc trước bàn thờ Thổ công — Táo quân, trước khi khấn gia tiên. Thường đọc trong các ngày mùng 1, mùng 2, mùng 3.
- Lễ vật:
- Hương hoa, đèn nến, nước sạch, trầu cau, rượu trà, đĩa muối gạo, vàng mã.
Nam mô A Di Đà Phật! (3 lần)
Con kính lạy Đức Đương Cảnh Thành Hoàng Chư Vị Đại Vương.
Con kính lạy Ngài Đông Trù Tư Mệnh Táo Phủ Thần Quân.
Con kính lạy Ngũ Phương, Ngũ Thổ, Long Mạch Tôn Thần, Bản Gia Táo Quân và các vị Thần Linh cai quản xứ này.
Hôm nay là ngày ... tháng Giêng năm ..., nhân dịp Tết Nguyên Đán, tín chủ con tên là ..., tuổi ..., ngụ tại ...
Chúng con thành tâm sắm sửa lễ vật: hương hoa, trà quả, đèn nến, kim ngân bạc vàng, dâng lên trước án.
Cúi xin các vị Tôn Thần giáng lâm trước án, chứng giám lòng thành, thụ hưởng lễ vật, phù hộ độ trì cho gia đình chúng con một năm mới an khang, thịnh vượng, nhà cửa yên ổn, người người mạnh khỏe, mọi sự tốt lành.
Chúng con lễ bạc tâm thành, cúi xin được phù hộ độ trì.
Nam mô A Di Đà Phật! (3 lần, 3 lạy)
Lưu ý khi khấn ngày Tết
- Khấn theo thứ tự ngoài trước, trong sau. Lễ Trời Đất ở sân, rồi Thổ công — Táo quân, cuối cùng là gia tiên. Không khấn gia tiên trước khi khấn thần linh trong nhà.
- Đọc vừa đủ nghe, không tụng. Văn khấn được đọc chậm rãi, thành tâm. Không cần quá to, không đọc như học thuộc, và không cần đúng từng chữ nếu bạn đã nhớ ý.
- Nêu đủ thông tin. Ngày tháng âm lịch, họ tên người cúng, nơi ở và lý do cúng. Đây là phần bị bỏ sót nhiều nhất khi khấn.
- Thắp hương và rót rượu đúng lúc. Thắp hương khi bắt đầu khấn, rót rượu theo ba tuần hương. Khi hương tàn gần hết thì lễ tạ và hóa vàng.
- Hóa vàng ở nơi an toàn. Hóa ở sân, tránh gió mạnh, không hóa trong nhà, và dọn sạch tro sau khi kết thúc. Không dùng vàng mã bằng nhựa, nilon khó phân hủy.
- Ăn mặc lịch sự, giữ sự trang nghiêm. Không nói tục, không tranh cãi trước bàn thờ, không mở tivi quá to trong lúc khấn. Trẻ nhỏ có thể đứng khoanh tay cùng người lớn.
- Giữ đúng tinh thần, không đốt nhiều vàng mã. Nhiều gia đình hiện nay giảm vàng mã, thay bằng lễ vật và lời khấn chân thành. Điều quan trọng là lòng thành, không phải số lượng đồ mã.
Câu hỏi thường gặp về văn khấn Tết
01Giao thừa nên khấn ngoài trời trước hay trong nhà trước?
Thứ tự phổ biến là khấn ngoài trời (lễ Trời Đất, Thần Linh) trước, sau đó vào nhà khấn Thổ công — Táo quân rồi mới khấn gia tiên. Lễ giao thừa ngoài trời thường được bày ở sân hoặc trước cửa, quay ra ngoài; lễ trong nhà đặt trước bàn thờ chính.
02Mâm lễ giao thừa cần chuẩn bị những gì?
Tùy gia đình, mâm lễ thường gồm hương, đèn nến, hoa tươi, mâm ngũ quả, trầu cau, rượu trắng, trà, một đĩa muối — gạo, bánh chưng, gà luộc hoặc mâm cỗ mặn, và vàng mã. Nhiều nhà chỉ cúng lễ chay với hương hoa, trà quả và bánh mứt. Điều cần nhất là lòng thành, không phải sự đầy đặn của mâm lễ.
03Văn khấn có nhất thiết phải đọc đúng từng chữ không?
Không. Văn khấn là khuôn mẫu để dựa vào, có thể đọc theo bản in hoặc nhớ ý mà khấn thành tiếng vừa đủ nghe. Điều quan trọng là nói rõ ngày tháng, tên người cúng, nơi ở, lý do cúng và điều cầu xin. Trẻ nhỏ hoặc người chưa quen có thể chắp tay khấn theo ý mình, miễn thành tâm.
04Khi nào thì hóa vàng mã?
Vàng mã được hóa sau khi đã khấn xong và hương tàn gần hết, thường là cuối buổi lễ. Với lễ mùng 3 Tết, việc hóa vàng cũng là nghi thức tiễn Tổ tiên trở về âm giới, nên hóa tại sân hoặc nơi an toàn, dọn sạch tro trước khi kết thúc. Không hóa vàng khi chưa khấn xong, và không để lửa tự cháy lan.
05Tết năm 2027 là ngày nào?
Tết Nguyên Đán Đinh Mùi 2027 có mùng 1 tháng Giêng âm lịch nhằm ngày 6/2/2027 dương lịch, vì vậy đêm giao thừa là đêm 5 rạng sáng 6/2/2027. Lễ tất niên thường làm chiều 29 hoặc 30 tháng Chạp âm lịch, trước ngày mùng 1 một tới hai hôm.