Nghĩa cử cúng giỗ trong gia đình Việt
Giỗ là ngày mất của ông bà cha mẹ, con cháu làm mâm cỗ cúng để tưởng nhớ công ơn sinh thành. Giỗ đầu thường làm long trọng hơn, giỗ hằng năm có thể gọn hơn tùy điều kiện.
Lễ vật thường là mâm cỗ mặn với các món ông bà thích khi còn sống, hoặc theo vùng miền. Thứ tự khấn: Thần linh trước, gia tiên sau.
Xem thêm văn khấn ngày rằm và Giỗ Tổ Hùng Vương.
Văn khấn giỗ đầu
- Thời điểm:
- Đọc trong lễ giỗ đầu (năm đầu tiên sau khi mất), trước bàn thờ gia tiên, sau lễ Thần linh.
- Lễ vật:
- Hương, đèn nến, hoa tươi, mâm ngũ quả, trầu cau, rượu trà, mâm cỗ mặn đầy đủ (các món người mất thích), vàng mã, quần áo giấy.
Nam mô A Di Đà Phật! (3 lần)
Con kính lạy chín phương Trời, mười phương Chư Phật, chư Phật mười phương.
Con kính lạy các cụ Tổ Khảo, Tổ Tỷ, chư vị Hương linh gia tiên nội ngoại họ ..., cùng chư vị Tiên linh.
Hôm nay là ngày giỗ đầu của ... (tên người mất), con cháu chúng con thành tâm sắm sửa lễ vật: hương hoa, trà quả, mâm cỗ, kim ngân bạc vàng, dâng lên trước án.
Cúi xin các cụ Tổ Khảo, Tổ Tỷ, chư vị Hương linh nội ngoại giáng lâm trước án, chứng giám lòng thành của con cháu, thụ hưởng lễ vật.
Kính cầu các cụ phù hộ cho con cháu mạnh khỏe, bình an, làm ăn thuận lợi, học hành tấn tới, trong nhà trên dưới một lòng thương yêu nhau.
Chúng con lễ bạc tâm thành, cúi xin các cụ chứng giám.
Nam mô A Di Đà Phật! (3 lần, 3 lạy)
Văn khấn giỗ hằng năm
- Thời điểm:
- Đọc trong lễ giỗ hằng năm, trước bàn thờ gia tiên.
- Lễ vật:
- Hương hoa, mâm ngũ quả, trầu cau, rượu trà, mâm cỗ mặn hoặc chay (các món quen thuộc), vàng mã.
Nam mô A Di Đà Phật! (3 lần)
Con kính lạy chín phương Trời, mười phương Chư Phật, chư Phật mười phương.
Con kính lạy các cụ Tổ Khảo, Tổ Tỷ, chư vị Hương linh gia tiên nội ngoại họ ..., cùng chư vị Tiên linh.
Hôm nay là ngày giỗ ... (tên người mất) năm ..., con cháu chúng con thành tâm sắm sửa lễ vật: hương hoa, trà quả, mâm cơm, dâng lên trước án.
Cúi xin các cụ giáng lâm trước án, chứng giám lòng thành của con cháu, thụ hưởng lễ vật.
Chúng con xin báo với các cụ tin lành trong nhà, và kính cầu các cụ phù hộ cho con cháu mạnh khỏe, bình an, làm ăn thuận lợi, anh em thuận hòa, con cháu hiếu thảo.
Chúng con lễ bạc tâm thành, cúi xin các cụ chứng giám.
Nam mô A Di Đà Phật! (3 lần, 3 lạy)
Văn khấn Thần linh trước giỗ
- Thời điểm:
- Đọc trước khi khấn gia tiên trong ngày giỗ, trước bàn thờ Thổ Công hoặc Thần linh.
- Lễ vật:
- Hương, đèn nến, hoa, ngũ quả, trầu cau, rượu trà, đĩa muối gạo, vàng mã.
Nam mô A Di Đà Phật! (3 lần)
Con kính lạy Đức Đương Cảnh Thành Hoàng Chư Vị Đại Vương.
Con kính lạy Ngài Đông Trù Tư Mệnh Táo Phủ Thần Quân.
Con kính lạy Ngũ Phương, Ngũ Thổ, Long Mạch Tôn Thần, Bản Gia Táo Quân, Tài Thần và các vị Thần Linh cai quản xứ này.
Hôm nay là ngày giỗ ... (tên), tín chủ con tên là ..., tuổi ..., ngụ tại ...
Chúng con thành tâm sắm sửa lễ vật: hương hoa, trà quả, đèn nến, mâm cơm, kim ngân bạc vàng, dâng lên trước án.
Cúi xin các vị Tôn Thần giáng lâm trước án, chứng giám lòng thành, thụ hưởng lễ vật, phù hộ cho gia đình chúng con.
Nam mô A Di Đà Phật! (3 lần, 3 lạy)
Cách sắm lễ và cúng giỗ
- Chuẩn bị trước. Lau dọn bàn thờ sạch sẽ, thay nước, tỉa chân hương. Sắm mâm cỗ theo sở thích người mất khi còn sống, hoặc mâm cỗ truyền thống của họ.
- Thứ tự khấn. Thần linh Thổ Công trước, sau đó gia tiên. Khấn đủ ý: nêu ngày giỗ, tên người mất, lễ vật, cầu phù hộ.
- Mâm cỗ giỗ. Thường có xôi, thịt, canh, rau, cá, gà hoặc heo tùy vùng. Có thể thêm bánh, trái cây. Giỗ đầu nên long trọng hơn.
- Sau khi cúng. Hóa vàng mã, dọn mâm cỗ để cả nhà dùng bữa cơm giỗ sum vầy. Không ăn trước khi cúng xong.
- Giỗ đầu khác giỗ thường. Giỗ đầu thường có thêm quần áo giấy, vàng mã nhiều hơn, mời họ hàng đến dự. Giỗ hằng năm có thể làm gọn tại nhà.
Câu hỏi thường gặp về cúng giỗ
01Giỗ đầu nên làm thế nào?
Giỗ đầu thường làm trang trọng, mâm cỗ đầy đủ, mời họ hàng. Cúng Thần linh trước, sau đó khấn người mất và gia tiên. Có thể làm thêm lễ tại chùa nếu theo đạo Phật.
02Mâm cỗ giỗ gồm những món gì?
Tùy vùng miền và sở thích người mất: xôi gấc hoặc xôi trắng, thịt heo luộc hoặc quay, gà luộc, cá kho, canh rau, dưa chua, bánh chưng hoặc bánh dày. Giỗ chay thì dùng đậu phụ, nấm, rau củ.
03Có cần khấn Thần linh trong ngày giỗ không?
Nên khấn Thần linh trước khi khấn gia tiên, để báo với các vị cai quản đất đai rằng nhà có giỗ. Nhiều nơi gộp chung một bài khấn.
04Giỗ làm vào ngày nào?
Làm đúng ngày mất âm lịch. Nếu trùng ngày xấu hoặc không tiện, có thể làm sớm 1-2 ngày hoặc dời sang ngày gần nhất trong tháng, nhưng nên báo trước với họ hàng.